رمز و راز جنگ ستارگان - خبري سینمای ایران و جهان




۱۵ام بهمن ۱۳۹۶ فیلم

سینماپرس: فیلم به خوبی آئین‌های بودایی، هندوییسم و رهبانیت مسیحی را تبلیغ می‌کند. ولي رهبانیت را بسیار کمرنگ‌تر از آیین‌های شرقی می‌بینیم. استاد قهرمان فیلم یعنی Sky Walker نامش حتی نزدیک به خود فرهنگ شرقی هست: «یودا». ترکیبی از یوگا و بودا دو نام و اصطلاح مهم بودیسم. ولي این فرهنگ شرقی و فضای عرفانی موجود درون شوالیه‌ها و تاریخ آنان به خوبی و با ظرافت درون خدمت تبلیغ مسیحیت قرار می‌گیرد.

به گفته سینماپرس، سلسله آثار سینمایی Star Wars که درون ایران بیشتر با نام «جنگ ستارگان» شناخته می‌شود یکی از بهترین مجموعه‌هایی هست که فرهنگ و ایدئولوژی غربی و آمریکایی را تبلیغ می‌کند. جنگ ستارگان دربردارنده یک حقیقت هست و اين حقیقت عبارت هست از پدیده‌ای رمز و راز آلود به نام The Force «نیرو» که درون کهکشان مسیطر هست و عامل حقیقی نظم و توازن بین کهشکان، سیارات و اقمارِ جهان فضا Space می‌باشد.

هرکس که بتواند خود را از نیرو سرشار کند استعداد و قابلیت رهیافت به سمت شوالیه روشنایی The Jedi و یا شوالیه تاریکی The Sith شدن را دارد. جدای و سیث دو نوع شوالیه هستند که یکی با عدم رهیافت به تاریکی و ظلمت و تلاش درون مسیر صلح و عدالت به جدای تبدیل می‌شود و دیگری با خشم و نفرت و قدرت طلبی درون مسیر سیث قرار می‌گیرد.

لوگوی مجموعه جنگ ستارگان

شیوه شوالیه شدن، آئین، راه و رسم و حتی پوشش سلحشوران و درون کل سبک زندگی آنان شباهت ویژه به رهبانیت، خصوصا رهبانیان مسیحی دارد. ردایی پشمین با یک کلاه و موهای بلند و محاسن نتراشیده. اساتیدی که درون محل‌هایی درون میان جنگل‌ها و کوه‌ها به تنهایی زندگی می‌کنند و شیوه زهد و دوری از مردم را پیشه گرفته‌اند.

فیلم به خوبی آئین‌های بودایی، هندوییسم و رهبانیت مسیحی را تبلیغ می‌کند. ولي رهبانیت را بسیار کمرنگ‌تر از آیین‌های شرقی می‌بینیم. استاد قهرمان فیلم یعنی Sky Walker نامش حتی نزدیک به خود فرهنگ شرقی هست: «یودا». ترکیبی از یوگا و بودا دو نام و اصطلاح مهم بودیسم. ولي این فرهنگ شرقی و فضای عرفانی موجود درون شوالیه‌ها و تاریخ آنان به خوبی و با ظرافت درون خدمت تبلیغ مسیحیت قرار می‌گیرد.

اول آنکه جدای‌ها همگی درون لباس رهبانیت مسیحی قرار دارند و به تعبیر ساده‌تر دیگری همگی درون شاکله یک فرد غربی با مشخصه‌های روشنی مانند موی بور و چشم آبی قرار دارند. شمشیرهای آنان لیزرهایی به رنگ سبز و آبی هست و برای سیث‌ها که نیروهای اهرمینی درون آنان راه یافته هست قرمز رنگ هست.

ولي مهمتر از این دلیل، محوریت موجود درون فیلم یعنی منجی‌گرایی مسیحی هست. Sky Walker که معنای فارسی اين «راهبر آسمان» می‌شود کودکی هست که پدرش بعد از گمراهی و انحراف و نهایتا تبدیل شده به یک سیث، از او دور می‌ماند تا دیگر اساتید درون زمان موعد خودش وی را تعلیم دهند تا درون مسیر جدای قرار بگیرد. این کودک درون سه گانه اول این مجموعه توسط دو استاد خود قرار می‌گیرد و کاملا آزموده می‌شود. وی درون سخت‌ترین مسیر خود یعنی روبرو شدن با پدر شیطانی خود یعنی «لرد وایدر» قرار می‌گیرد و علی رغم هشدارهای یودا به مصاف او می‌رود. این موضوع سبب اين می‌شود تا تاریکی کم کم بر روشنایی او غلبه کند، دستش را از دست بدهد و به نور و روشنایی شکاک شود.

ضد قهرمان فیلم، لرد وایدر

ضد قهرمان فیلم، لرد وایدر

ولي با تمام این اوصاف اگرچه او دیگر همان منجی گذشته نیست ولی نهایتا به همراه لرد وایدر، ارباب تمامي سیث‌ها را شکست می‌دهد و پدر خویش نیز درون لحظه آخر می‌میرد. برای همین منجی واقعی دیگری از راه خواهد رسید که رهبری جریان شورشی‌ها را علیه امپراطوری مستبد هدایت کند. و او کسی نیست جز خواهر اسکای واکر. یک رهبر زن برای هدایت بشریت و مقابله با جور و بی‌عدالتی و نگهبانی از صلح و برابری. این فاز فمینیستی که درون پایان سه‌گانه نخست فیلم ایجاد می‌شود بیننده را منتظر خود تا پایان سه‌گانه سوم فیلم می‌گذارد تا متوجه نقش مهم و ولي احتمالی جام مقدس بشویم. همان کاراکتری که سارا کانر درون سه‌گانه The Terminator بر عهده داشت.

این تم منجی گرایی آخرالزمانی درون آثار دیگر هالیوود زنده هست و سال‌ها هست که به فعالیت خود ادامه می‌دهد. ترمیناتور، ارباب حلقه‌ها، ماتریکس و آثار متنوع دیگری که هالیوود قدرتمندانه ساخته هست نشانه‌های واضحی از این جریان دارد. بنابراين ایدئولوژی درون بطن این آثار به خوبی دیده می‌شود و نباید فریب این دیالوگ را بخوریم که سینما فقط یک سرگرمی صرف هست.

جنگ ستارگان به ما می‌گوید چیزی که منجر به تبدیل شما یه یک قهرمان و یا شوالیه روشنایی می‌شود دقت و تمرکز به نیروی درون شما هست که ولي درون کهکشان نیز موجود هست. انرژی کیهانی شاید نزدیک‌ترین مفهوم به این مساله باشد که بتوان درون میان نظریات علمی منجمان، فیزیک‌دانان، طبیعت شناسان و دانشمندان غربی پیدا کرد.

نحوه نگرش فیلم دقیقا نزدیک به همان مفاهیم بودیسم هست و شاید علت آنکه کارگردان به سراغ مفاهیم مسیحی صرف نرفته هست این باشد که روحیه تعلیم و تربیت و فضای استاد و شاگردی درون میان بودیسم خصوصا بعلت هنرهای رزمی و تمرینات سخت جسمی و روحی بیشتر هست. درون هر حال نگرش کلی این تعالیم چه درون بودیسم و چه درون هر آئین و مسلکی اومانیسم و اصالت اراده Voluntarism هست. اینکه درون عالم کائنات تمامي چیز تحت طبیعت تو قرار دارد و اراده ما فرای عقل هست. (جالب هست که اومانیسم درون سینمای غرب تنازعات بسیاری دارد، جایی اصالت با اراده هست و جای دیگر با عقل)

این اراده هست که حتی لرد وایدر را که نیروی اهرمینی سال‌ها هست درون او حضور دارد، مجبور به قبول واقعیت می‌کند و تصمیم می‌گیرد تا امپراطور سیث را درون یک ثانیه به قعر سیاره پرتاب کند. جنگ ستارگان اومانیستی هست و درون عین حال به خوبی حافظ و نگهدارنده تبلیغ منجی‌گرایی مسیحی هست. این دو خصلت همیشه درون کنار هم درون سینمای بدنه ایدئولوژیک آمریکا و هالیوود جریان سازی کرده هست و راهبرد کلی تفکر حاکم بر جامعه و سیاست آمریکا را برای مخاطبان سینمای قدرت‌مند خود درون جهان بیان می‌کند.

نکته آخر اینکه سال‌هایی که جنگ ستارگان خلق شد سال‌های پر آشوبی از حیث تفکر و فرهنگ درون غرب خصوصا درون آمریکا بوده هست. هیپی‌ها و تفکرات اگزیستانسیالیسم، مصرف و ترویج مدام ماری جوآنا، موسیقی خشن راک و  هوش‌ربودگی یا  سایکدلیا،  شوریدگی و عصیان، جنجال‌ها و آشوب‌های خیابانی، ادیان و فرقه‌های گوناگونی که به تعبیر  «یان کارل فن بالن» کشیش نویسنده درون آمریکای شمالی از اين با عنوان «هرج و مرج فرقه‌ها» یاد می‌کند و نام  کتاب خود را می‌گذارد و حوادث گوناگون سیاسی و فرهنگی مختلف، تمامي قطعا درون ساخت سه‌گانه‌ای که درون بطن خود پشتوانه فکری و فرهنگی متعالی داشته باشد سهیم بوده‌اند.

جنگ ستارگان تلاش کرده هست تا درون دورانی که فرهنگ دچار پوچی و کرم خوردگی می‌شود زمینه‌های صلح، عدالت، آموزش و نظام تربیتی، ارزش نظام سیاسی جمهوری و دموکراسی و مهمتر از تمامي نظم نوین جهانی را بعد از مدتی بی‌قراری و شورش برگرداند و حافظ منافع ایالت متحده باشد.

قسمت آخر از سومین مجموعه سه‌گانه Star Wars درون سال ۲۰۱۹ دیده خواهد شد ولي قسمت دوم که درون ماه گذشته شروع به اکران کرد یکی دیگر از تاریخی ترین افتتاحیه‌های اکران را آغاز کرد. مبلغی نزدیک به ۲۲۰ میلیون دلار!

صفوف طولانی برای دیدن فیلم

صفوف طولانی برای دیدن فیلم

سیل صف مردم برای دیدن این فیلم یکی از تاریخی ترین صف‌های سینما هست. مجموعه‌های مختلف تلویزیونی، انیمیشن، کارتون، اسباب بازی، لباس و پوشش و ده‌ها گونه‌ی مختلف فرهنگی تمامي نشان از قدرت پیوست فرهنگی این مجموعه سینمایی دارد که برای ملت آمریکا ارمغان سبک زندگی رویایی آمریکایی و از اين مهمتر بازگشت به فرهنگ برندینگ، مارکتینگ و به قول بودریار مصرف‌گرایی و ایجاد نظم شد و برای سرمایه‌داران ثروت هنگفت بدست آورد.

اسباب بازی های کاراکتر های فیلم جنگ ستارگان

اسباب بازی های کاراکتر های فیلم جنگ ستارگان

Star wars قطعا بی‌نسبت به فضا و شرایط اين دوران نبوده هست و نه فقط جنگ ستارگان بلکه عموم آثار مهم هالیوود که دربردارنده مفاهیم تمدنی و فرهنگی مهم بوده‌اند همواره برای تثبیت فضای جامعه و پیشبرد اهداف کلان ایالت متحده آمریکا تلاش کرده‌اند.

حال این همان The Force یا نیرو هست که با تبلور اين درون اراده فردی و خرد جمعی می‌تواند عالم را تحت سیطره و قدرت سیری ناپذیر خود درآورد و بدون آنکه هدایتگری از فوق راهبری به سوی آسمان کند مسیر خود را تا برهوتی به نام مدرنیته و وضعیت فعلی جهان معاصر (خشم و شهوت، همان مولفه‌های تاریکی که منجر به پیوستن به فرقه سیث‌ها می‌شد) ادامه و پایان دهد.

* حمید صنیعی‌منش


مطالب پیشنهادی